Hạnh phúc là gì? Đừng chỉ tìm hạnh phúc!

Chia sẽ

Hạnh phúc là gì mà chúng ta ai cũng vất vả đi tìm? Có phải hạnh phúc thực sự là đích đến của cuộc đời này?image

Nhiều cô giáo vùng cao như Quản Bạ, Hà Giang chọn hạnh phúc của mình là một cuộc sống có ý nghĩa dù khó khăn, vất vả (ẢNH: MAI THANH HẢI)

Chúng ta cũng vẫn thường coi hạnh phúc là mục đích của cuộc sống. Hàng nghìn đầu sá.ch trên thế giới đã viết về hạnh phúc. Chúng ta chúc nhau một tuổi mới hạnh phúc, một cuộc h.ôn nhân hạnh phúc, và một năm mới hạnh phúc. Nếu ai đó băn khoăn về con đường sự ngh.iệp hay tình yêu, chúng ta sẽ hỏi: Công việc nào, người tình nào sẽ kh.iến cuộc đời bạn hạnh phúc hơn?

Sự hữu hạn của hạnh phúc

Hạnh phúc trước hết là một cảm giá.c, với nhiều cung độ khá.c nhau: hồ hởi, phấn khích, lâng lâng, vui vẻ, sung sướng… Có những hạnh phúc nho nhỏ như đói được ăn, và có những niềm hạnh phúc lớn lao sau bao tháng ngày chờ đợi như việc một em bé ra đời.

Từ góc độ sinh học, cảm giá.c hạnh phúc là kết quả của việc bốn h.óa ch.ất phối hợp ăn ý với nhau: dopamine như một cánh tay xốc chúng ta bật dậy từ chiếc ghế lười biếng, endorphins kh.iến cái chân đau bước nhẹ nhàng hơn, oxytocin giúp ta đến gần bên những người yêu dấu với một cái ô.m dịu dàng, và serotonin là cảm giá.c hạnh phúc khi người yêu dấu ấy nói rằng cái ô.m này làm họ sung sướng biết bao. Ta như bay lên trong một khoảnh khắc an vui. Cuộc đời thật đẹp.

Vấn đề là, khoảnh khắc ấy luôn luôn trôi qua. Niềm vui nào cũng dần dần cạn. Ta có thể nhảy lên sung sướng khi giành một giải thưởng, khi gặp lại một người bạn xa lâu ngày, khi tận hưởng một hoàng h.ôn tuyệt đẹp…

Nhưng những chất hóa học tạo ra cảm giá.c hưng phấn đó chỉ như dàn vũ c.ông biểu diễn, hết giờ là sân khấu sẽ tắt đ.èn.

Lớn lên, tôi hiểu rằng tại sao nhiều người kh.ông thể hạnh phúc kể cả khi họ sống một cuộc đời viên mãn, vô lo, với đầy đủ nhu cầu tiện ngh.i và t.ình c.ảm.

image

Tạo hóa ban cho loài người chúng ta một khả năng thích ngh.i kỳ lạ. Chúng ta ước rằng nếu có một cái nhà thật to, hẳn đời kh.ông còn gì phải lo nghĩ. Nhưng khi có cái nhà thật to, ta lại muốn cái nhà to hơn.

Khát vọng và đam mê, về b.ản ch.ất, chính là điều mà tạo hóa muốn chúng ta tận dụng, miễn là kh.ông lạm dụng để “khát vọng” trở thành “tham vọng” và “đam mê” biến thành “th.am l.am”.

Đó chính là lý do tại sao những lần suýt th.ắng lại kh.iến bộ não phát đi tín hiệu khuyến khích mạnh mẽ “cố lên lần nữa” thay vì tín hiệu “thua rồi về thôi”.

Nếu ta hài lòng và hạnh phúc với những gì đang có thì đ.ộng lực nào để giống loài này đứng dậy đi tiếp, khám phá, xây dựng, tìm tòi, phát minh, liên tục vượt qua những giới hạn của chính mình?

Tạo hóa cũng kh.iến ta nhìn về quá khứ và tương lai với con mắt đầy định kiến. Hạnh phúc trong quá khứ và hạnh phúc trong tương lai luôn đẹp đẽ hơn hạnh phúc trong hiện tại.

Ta thường nhớ về tuổi thơ và thời thanh niên với cảm giá.c hoài cổ thời ấy sao mà đẹp thế. Ta cũng hay tưởng tượng ra tương lai xán lạn hơn với bao ước mơ sẽ thành hiện thực.

Đó là vì tạo hóa muốn ta dùng quá khứ với tư cá.ch là b.ằng ch.ứng để đi tiếp chứ kh.ông dừng lại ở thực tại.

Nếu ta ngh.i ng.ờ khả năng có thể đạt được hạnh phúc trong tương lai, hãy nhìn vào quá khứ để biết rằng hạnh-phúc-hơn-hiện-tại là mục tiêu trong tầm tay.

image

Tạo hóa vốn kh.ông ủng hộ một thứ hạnh phúc vĩnh viễn. Hạnh phúc chỉ là một viên đường mà tạo hóa cho vào một số h.ành v.i nhất định để chúng ta thấy ngọt mà ăn. Những h.ành v.i ấy giúp ích cho sự duy trì của giống nòi, nên b.uộc phải pha thêm viên đường hạnh phúc để “d.ụ d.ỗ” loài người: s.ex, ô.m ấp, ăn uống, vui chơi, thành c.ông, chiến th.ắng, hay thậm chí cả những h.ành v.i gây ra mệt mỏi và đ.au đ.ớn như đẻ con và hàng năm trời vất vả chăm sóc chúng. Tạo hóa kh.ông quan tâm đến việc chúng ta có hạnh phúc hay kh.ông.

Hạnh phúc kh.ông phải mục đích, nó là một c.ông cụ phục vụ sự sinh tồn cho tổng thể giống loài. Cũng chính vì hạnh phúc chỉ là c.ông cụ của tạo hóa nên trên đời mới có những người coi việc cung phụng, h.y s.inh hoặc ch.ế.t cho k.ẻ khá.c là một hạnh phúc.

Chính vì thế, theo đuổi hạnh phúc là theo đuổi những mục tiêu hữu hạn, những khoảnh khắc đến đi trong phút chốc, những ảo tuởng của sự vĩnh viễn, những viên đường ngọt ngào mà chóng tan. Công cuộc truy tìm hạnh phúc cũng vì thế mà thường thất bại, như thể đ.uổi th.eo cái bóng của chính mình.

Hạnh phúc và ý nghĩa

Trong một ngh.iên cứu gần đây, cá.c nhà khoa học c.ông bố rằng một cuộc sống hạnh phúc và một cuộc sống có ý nghĩa vừa giống, vừa khá.c nhau.

Người hạnh phúc thường là k.ẻ biết chìa tay đón nhận. Những yếu tố làm cho họ hạnh phúc thường là tiền bạc, sức khỏe, sự tiện ngh.i, bạn bè, vị trí xã hội.

Người sống có ý nghĩa thường là k.ẻ biết cho đi. Cuộc sống của họ nhiều stress hơn và nhiều thử thá.ch hơn. Những cặp đôi có con thường kh.ông hạnh phúc bằng những cặp đôi kh.ông con.

image

Khi những bậc cha mẹ nói chuyện vui đùa bên con cái, chỉ số hạnh phúc của họ còn thấp hơn khi họ t.ập th.ể dục, ăn uống hoặc xem ti vi. Tuy nhiên, những phần hạnh phúc vơi đi thì lại được lấp đầy bằng ý nghĩa.

Người dẫn chương trình n.ổi tiếng Oprah Winfrey từng nói: “Mục đích cuối cùng của cuộc đời kh.ông phải là sự thành c.ông, mà là dùng sự thành c.ông đó để tá.c đ.ộng một cá.ch tích cực đến xã hội”.

May mắn thay, một cuộc sống vừa hạnh phúc vừa có ý nghĩa là điều hoàn toàn có thể. Như hai vòng tròn chồng lên nhau và vùng trung gian là bến đỗ của những k.ẻ tìm được sự cân bằng.

Họ là những người kh.ông đi tìm hạnh phúc cá nhân, cũng kh.ông h.y s.inh hạnh phúc cá nhân để làm hài lòng xã hội. Họ kh.ông coi hạnh phúc là mục đích của cuộc sống. Với họ, hạnh phúc cũng như tiền bạc. Để kh.ông thì kh.ông có giá trị. Có thì bao nhiêu cũng kh.ông đủ. Tiêu thì đằng nào cũng hết.

Trên đường đời, hạnh phúc như những cái cột đ.èn lướt qua soi sáng mặt đường. Hạnh phúc là những khoảnh khắc thoắt đến thoắt đi, như những trạm xăng tiếp nhiên liệu, cần, nhưng kh.ông phải là bến đỗ cuối cùng.

Hạnh phúc kh.ông ở cuối con đường, nó chỉ là một phần của con đường. Con đường ấy dẫn về đâu, chúng ta phải tự quyết định.

Mục đích của cuộc sống chính là hướng tới một đích đến cuối con đường cho thật có ý nghĩa. Bạn đã làm được gì cho đời, cho người thân và xã hội? Bạn có tạo được sự thay đổi gì có ý nghĩa kh.ông? Bạn để lại di sản gì trên cõi trần này?

Và vì thế, thay vì chúc nhau hạnh phúc, tôi muốn chúc bản thân mình một năm mới sống thật nhiều ý nghĩa.

Và vì thế, thay vì chúc nhau hạnh phúc, tôi muốn chúc bản thân mình một năm mới sống thật nhiều ý nghĩa.

Vai trò của kh.ổ đ.au

Chỉ khi trở thành một người làm khoa học tôi mới hiểu rằng việc triệt tiêu kh.ổ đ.au là điều kh.ông thể và kh.ông nên làm.

Về mặt tiến hóa, kh.ổ đ.au và những cảm xúc b.uồn bã là tín hiệu cần thiết để ta ngừng làm tổn thương bản thân. Người khỏe mạnh biết nhận ra tín hiệu ấy, x.ử l.ý t.ình c.ảm và h.ành v.i để tự bảo vệ mình. Kẻ bệnh tật kh.ông có khả năng chống chọi, kh.ông nhận ra mình đang tự hủy hoại, thậm chí ngh.iện kh.ổ đ.au khi nó đã trở thành thói quen.

Khổ đau, ở một mức độ nào đó, là đất cát, là vấp ng.ã, là trận giả, là kinh ngh.iệm để cơ thể xây dựng một hệ thống phòng thủ miễn dịch, là lửa thử vàng, là gian nan thử sức.

Nhưng kh.ổ đ.au, ngoài vai trò của tiến hóa, còn là ph.ản ứ.ng phụ của một thái độ sống. Ấy là khi chúng ta chọn sống một cuộc đời có ý nghĩa, thì kh.ổ đ.au lại trở thành điều ta sẵn sàng chấp nhận. Điều này có thể thấy rõ nhất ở những người làm cha làm mẹ, làm khoa học, làm c.ông tá.c hoạt đ.ộng xã hội hoặc những chiến sĩ cá.ch mạng.

Họ lao đ.ộng cật lực. Họ vắt kiệt sức mình. Trong một ngày của họ, lo âu và thử thá.ch nhiều hơn an nhiên và vui vẻ.

Nguồn: phatgiao.org.vn

Chia sẽ